Lilia złotogłów – arystokratka wśród dzikich kwiatów

fotografia przyroda historia krajobraz

Lilia złotogłów –  arystokratka wśród  dzikich kwiatów

Lilia złotogłów

Lilia złotogłów – krótko o lilii złotogłów – biologia, występowanie, ciekawe fotografie, właściwości, ciekawostki, lilia w kulturze – fotoPort.pl


Lilia, leluja i nieco romantyzmu

Czerwiec. Jasna, świeża zieleń wiosny z wolna ustępuje miejsca ciemniejszym jej odcieniom. W miejscach gdzie cień drzew miesza się z jaskrawym światłem, na pograniczu lasów i łąk napotkać możemy arystokratkę naszych dzikich kwiatów – lilię złotogłów. Przez górali zwana jest lelują a jej stylizowany wizerunek często zdobił drewniane sprzęty, elementy drewnianych góralskich domów i inne przedmioty sztuki ludowej.

Leluja w sztuce góralskiej

Lilia złotogłów – leluja jako motyw w sztuce góralskiej

Leluja w sztuce góralskiej

Leluja w sztuce góralskiej

Symbol lilii jest także od wieków wykorzystywany w chrześcijaństwie, stał się godłem skautingu (harcerstwa), a w heraldyce to symbol francuskiej linii Burbonów.

Lilia złotogłów (Lilium martagon) jest byliną wyrastającą ze złocistej cebulki na wysokość od 40 cm aż do ponad półtora metra. Duże, o charakterystycznym kształcie turbanu kwiaty mają ok. 7 cm średnicy. Barwa płatków w zależności od stanowiska może być różowo – czerwona, są one ciemno nakrapiane a duże pręciki z pomarańczowymi pylnikami są skierowane ku dołowi. Kwiaty zebrane w luźne grono są bardzo dekoracyjne – i to zaważyło na tym, iż dziś zobaczymy tą roślinę w stanie dzikim dużo rzadziej niż niegdyś. W erze rywalizacji przydomowych ogródków wykopywano je masowo z naturalnych siedlisk – a przed całkowitą zagładą uchroniła je ustawa o ochronie całkowitej tego gatunku. Dziś możemy zakupić jej cebulki w centrach ogrodniczych – jednak jej uprawa jest dość wymagająca.

Lilia złotogłów

Lilia złotogłów w górskim lesie (Góry Kaczawskie)                                            fot.Krzysztof Romańczukiewicz          www.fotoPort.pl


Atrakcyjność kwiatu lilii to także jego upojny zapach – ten jednak, w prawdziwie esencjonalnej ilości pojawia się dopiero pod koniec dnia. Związane to jest z nieprzystępnością kwiatu dla zwykłych, dziennych owadów zapylających – szansę na wonny i słodki nektar mają za to motyle z rodziny zawisakowatych wyposażone w długą trąbkę i żerujące najczęściej o zmierzchu i nocą.

Lilia była i jest obecna w naszej kulturze, często wykorzystywana przez poetów czy malarzy.


Lilia złotogłów

Lilia złotogłów  w Rudawach Janowickich                                                  fot.Krzysztof Romańczukiewicz          www.fotoPort.pl


Adam Mickiewicz

LILIJE

BALLADA

(z pieśni gminnej)

Zbrodnia to niesłychana,

Pani zabija pana;

Zabiwszy grzebie w gaju,

Na łączce przy ruczaju,

Grób liliją zasiewa,

Zasiewając tak śpiewa:

„Rośnij kwiecie wysoko,

Jak pan leży głęboko;

Jak pan leży głęboko,

Tak ty rośnij wysoko.”

(fragment)


Lilia złotogłów

Lilia złotogłów – Pogórze Karkonoskie                                                          fot.Krzysztof Romańczukiewicz          www.fotoPort.pl


Rarytas leśny

Znane jest mi miejsce w Górach Kaczawskich, gdzie liściasty las w swym podszyciu daje schronienie niezwykłej, bardzo licznej populacji tej rośliny. Gdy byłem tam po raz pierwszy w maju – zobaczyłem co krok wychodzące łodyżki z pąkami lilii – a było ich nie tysiąc ale tysiące . Wyobraźnia podsunęła mi obraz tego miejsca w połowie czerwca, podczas kwitnienia. Widziałem już jak uwieczniam to cudowne, zjawiskowe miejsce na fotografiach. Jakież gorzkie było moje rozczarowanie gdy pojawiłem się tam w zaplanowanym czasie. Sporo trzeba się było nachodzić by odnaleźć w dużym oddaleniu pojedyncze kwitnące rośliny. Pozostało nie więcej drobny ułamek z początkowej ilości kwiatów. Co się stało z całą resztą? Otóż, okazuje się że … zjadły je sarny. Zwierzęta te uwielbiają pąki kwiatowe tej rośliny i z zamiłowaniem je wyjadają. Mogłem się o tym przekonać na własne oczy podczas wizyty w tym samym lesie następnej wiosny.


Lilia złotogłów

Lilia złotogłów. Góry Kaczawskie                                             fot.Krzysztof Romańczukiewicz          www.fotoPort.pl


Właściwości lilii złotogłów

Niestety, mimo legend o cudownych mocach tej rośliny  w świetle współczesnych badań nad składem poszczególnych jej części nie można się tego dopatrzeć na chwilę obecną uzasadnienia dawnych przekazów o nadzwyczajnych właściwościach.

Zawartość saponin, flawonoidów, garbników i witaminy C nie decyduje o wyjątkowych właściwości leczniczych lilii złotogłów.

Z uwagi na saponiny należy być ostrożnym (roślina poza cebulką uważana jest za trującą). Niegdyś cebulka była chętnie zbierana i jako przysmak zjadana.

Więcej o ewentualnym zastosowaniu lilii znajdziecie np. tutaj.

Występowanie

Lilię złotogłów możemy znaleźć w widnych lasach mieszanych i liściastych na terenie całej Polski. Częściej występuje w górach – nawet powyżej 1000 m npm. W Sudetach dobrym miejscem do poszukiwań tych pięknych kwiatów są lasy Góra Kaczawskich, Krowiarek, Gór Bystrzyckich, Rudaw Janowickich. Prócz lasów lubią także polany i przesieki. Ogółem – jest bardziej prawdopodobne, że znajdziemy je tam, gdzie człowiek jest rzadkim gościem.


Lilia złotogłów

Lilia złotogłów                                                                 fot.Krzysztof Romańczukiewicz          www.fotoPort.pl

 


Lilia złotogłów

Lilia złotogłów                                                                                                 fot.Krzysztof Romańczukiewicz               www.fotoPort.pl


Wszystkie publikowane fotografie chronione są prawem autorskim i bez mojej zgody nie mogą być wykorzystywane. 


   

Lilia złotogłów – krótko o lilii złotogłów – biologia, występowanie, ciekawe fotografie, właściwości, ciekawostki, lilia w kulturze – fotoPort.pl Krzysztof Romańczukiewicz

Lilia złotogłów

Lilia złotogłów