Lilia złotogłów – arystokratka wśród dzikich kwiatów
![Lilia złotogłów](https://fotoport.pl/wp-content/uploads/2020/06/037A8889.jpg)
Lilia złotogłów – krótko o lilii złotogłów – biologia, występowanie, ciekawe fotografie, właściwości, ciekawostki, lilia w kulturze – fotoPort.pl
Lilia, leluja i nieco romantyzmu
Czerwiec. Jasna, świeża zieleń wiosny z wolna ustępuje miejsca ciemniejszym jej odcieniom. W miejscach gdzie cień drzew miesza się z jaskrawym światłem, na pograniczu lasów i łąk napotkać możemy arystokratkę naszych dzikich kwiatów – lilię złotogłów. Przez górali zwana jest lelują a jej stylizowany wizerunek często zdobił drewniane sprzęty, elementy drewnianych góralskich domów i inne przedmioty sztuki ludowej.
Symbol lilii jest także od wieków wykorzystywany w chrześcijaństwie, stał się godłem skautingu (harcerstwa), a w heraldyce to symbol francuskiej linii Burbonów.
Lilia złotogłów (Lilium martagon) jest byliną wyrastającą ze złocistej cebulki na wysokość od 40 cm aż do ponad półtora metra. Duże, o charakterystycznym kształcie turbanu kwiaty mają ok. 7 cm średnicy. Barwa płatków w zależności od stanowiska może być różowo – czerwona, są one ciemno nakrapiane a duże pręciki z pomarańczowymi pylnikami są skierowane ku dołowi. Kwiaty zebrane w luźne grono są bardzo dekoracyjne – i to zaważyło na tym, iż dziś zobaczymy tą roślinę w stanie dzikim dużo rzadziej niż niegdyś. W erze rywalizacji przydomowych ogródków wykopywano je masowo z naturalnych siedlisk – a przed całkowitą zagładą uchroniła je ustawa o ochronie całkowitej tego gatunku. Dziś możemy zakupić jej cebulki w centrach ogrodniczych – jednak jej uprawa jest dość wymagająca.
Atrakcyjność kwiatu lilii to także jego upojny zapach – ten jednak, w prawdziwie esencjonalnej ilości pojawia się dopiero pod koniec dnia. Związane to jest z nieprzystępnością kwiatu dla zwykłych, dziennych owadów zapylających – szansę na wonny i słodki nektar mają za to motyle z rodziny zawisakowatych wyposażone w długą trąbkę i żerujące najczęściej o zmierzchu i nocą.
Lilia była i jest obecna w naszej kulturze, często wykorzystywana przez poetów czy malarzy.
Adam Mickiewicz
LILIJE
BALLADA
(z pieśni gminnej)
Zbrodnia to niesłychana,
Pani zabija pana;
Zabiwszy grzebie w gaju,
Na łączce przy ruczaju,
Grób liliją zasiewa,
Zasiewając tak śpiewa:
“Rośnij kwiecie wysoko,
Jak pan leży głęboko;
Jak pan leży głęboko,
Tak ty rośnij wysoko.”
(fragment)
Rarytas leśny
Znane jest mi miejsce w Górach Kaczawskich, gdzie liściasty las w swym podszyciu daje schronienie niezwykłej, bardzo licznej populacji tej rośliny. Gdy byłem tam po raz pierwszy w maju – zobaczyłem co krok wychodzące łodyżki z pąkami lilii – a było ich nie tysiąc ale tysiące . Wyobraźnia podsunęła mi obraz tego miejsca w połowie czerwca, podczas kwitnienia. Widziałem już jak uwieczniam to cudowne, zjawiskowe miejsce na fotografiach. Jakież gorzkie było moje rozczarowanie gdy pojawiłem się tam w zaplanowanym czasie. Sporo trzeba się było nachodzić by odnaleźć w dużym oddaleniu pojedyncze kwitnące rośliny. Pozostało nie więcej drobny ułamek z początkowej ilości kwiatów. Co się stało z całą resztą? Otóż, okazuje się że … zjadły je sarny. Zwierzęta te uwielbiają pąki kwiatowe tej rośliny i z zamiłowaniem je wyjadają. Mogłem się o tym przekonać na własne oczy podczas wizyty w tym samym lesie następnej wiosny.
Właściwości lilii złotogłów
Niestety, mimo legend o cudownych mocach tej rośliny w świetle współczesnych badań nad składem poszczególnych jej części nie można się tego dopatrzeć na chwilę obecną uzasadnienia dawnych przekazów o nadzwyczajnych właściwościach.
Zawartość saponin, flawonoidów, garbników i witaminy C nie decyduje o wyjątkowych właściwości leczniczych lilii złotogłów.
Z uwagi na saponiny należy być ostrożnym (roślina poza cebulką uważana jest za trującą). Niegdyś cebulka była chętnie zbierana i jako przysmak zjadana.
Więcej o ewentualnym zastosowaniu lilii znajdziecie np. tutaj.
Występowanie
Lilię złotogłów możemy znaleźć w widnych lasach mieszanych i liściastych na terenie całej Polski. Częściej występuje w górach – nawet powyżej 1000 m npm. W Sudetach dobrym miejscem do poszukiwań tych pięknych kwiatów są lasy Góra Kaczawskich, Krowiarek, Gór Bystrzyckich, Rudaw Janowickich. Prócz lasów lubią także polany i przesieki. Ogółem – jest bardziej prawdopodobne, że znajdziemy je tam, gdzie człowiek jest rzadkim gościem.
Wszystkie publikowane fotografie chronione są prawem autorskim i bez mojej zgody nie mogą być wykorzystywane.
- Lilia złotogłów
- Lilia złotogłów fot.krzysztof Romańczukiewicz www.fotoPort.pl
- Lilia złotogłów
- Lilia złotogłów
- Lilia złotogłów fot.krzysztof Romańczukiewicz www.fotoPort.pl
- Lilia złotogłów fot.krzysztof Romańczukiewicz www.fotoPort.pl
- Lilia złotogłów
- Lilia złotogłów
- Lilia złotogłów
- Lilia złotogłów
- Lilia złotogłów
- Lilia złotogłów
Lilia złotogłów – krótko o lilii złotogłów – biologia, występowanie, ciekawe fotografie, właściwości, ciekawostki, lilia w kulturze – fotoPort.pl Krzysztof Romańczukiewicz