Kreuzwiese – tu już nikt nie mieszka … (Gniewczyce)

Kreuzwiese – tu już nikt nie mieszka … (Gniewczyce)

Gospoda Kreuzschänke - ruiny

Zapomniane… Opuszczone…

Rudawy Janowickie pełne są urokliwych miejsc – i nie mam na myśli tu jedynie licznych, malowniczych grup skalnych rozsianych po zalesionych stokach. Góry te odkryją przed dociekliwym liczne niespodzianki. Odszukamy tam także zapomniane miejsca ze specyficzną aurą.

Do takich miejsc należy nieistniejąca już dziś osada Kreuzwiese ( do 1945 r.) – Gniewczyce (po 1945 r.) nieopodal Hali Krzyżowej.


Kreuzwiese

W tych garnkach zupy już nikt nie ugotuje. Kreuzwiese – Gniewczyce


Kreuzwiese – Gniewczyce


Siadając na szerokim kamieniu pewnie nie podejrzewasz,  że był on progiem czyjegoś domu … czy usłyszysz szelest szybko przewracanych kartek kalendarza?… a jednak to tylko szum targanych wiatrem suchych liści ze zdziczałego sadu.


Gospoda Kreuzschänke

Gospoda Kreuzschänke – dziś tu pusto, piwa nie uświadczysz…


Licząca kilkanaście domów, położona u podnóża Wołka osada nie wybiła się nigdy na administracyjną samodzielność i mimo że oddalona to należała do Mniszkowa (w tamtych czasach – do Waltersdorf). Zobacz dawną mapę.

Początek Kruzwiese to prawdopodobnie XVI wiek – od tegoż czasu prężnie rozwijające się górnictwo w Mniszkowie i w nieco dalej położonej Miedziance (Kupferberg) oraz towarzyszące mu hutnictwo sprawia, iż znacznie wzrasta zapotrzebowanie na drewno i węgiel drzewny. Tak powstała wysoko już w górach położona ( ok.700 m npm) osada drwali i kurzaków wypalających węgiel drzewny. Założono ją w górnej części łąki o nazwie Kruzwiese którą używano już wcześniej do wypasów – czyli krzyżowej łąki a współczesna nazwa to Hala Krzyżowa.  Nazwa ta wzięła się od krzyża pojednania (pokutnego), który stał przy drodze nieopodal osady – zapewne już jakiś czas przed jej założeniem. Kamienny krzyż z wyrytym toporem upamiętniał według ustnych przekazów śmierć młodego czeladnika – rzeźnika, któremu śmiertelne rany zadał w sprzeczce jego kolega po fachu.


Wejście do jednej z zachowanych piwniczek. Kreuzwiese - Gniewczyce

Wejście do jednej z zachowanych piwniczek. Kreuzwiese – Gniewczyce


Znikający kamienny krzyż

Ten ciekawy zabytek w ostatnich siedemdziesięciu latach znikał dwukrotnie – pierwszy raz w bałaganie powojennym – lecz odnaleziono go w 1972 roku i postawiono powyżej przełęczy Rędzińskiej . Jednak w 1989 roku został z tego miejsca wykopany i skradziony – i niestety do dziś go nie odnaleziono. Tutaj zobaczymy jego archiwalne zdjęcie.

(Więcej o krzyżach pokutnych(pojednania)).

Osada której nazwa po 1946 roku brzmiała Gniewczyce była po wysiedleniu ludności niemieckiej zapewne zasiedlona przez Polaków których wysiedlono jak możemy przypuszczać właśnie z Gniewczyc na dawnych polskich kresach (gmina Janów Poleski, powiat Drohiczyn). Zupełnie odmienne warunki bytowania – górski klimat, narzucony, nierealny ustrój polityczno-gospodarczy, zapaść cywilizacyjna po wojnie – to wszystko sprawiało, że polscy przesiedleńcy którzy trafiali ze swojskich nizin Polesia w obce Sudety nie wytrzymywali długo w nowym miejscu. Wkrótce po wojnie Gniewczyce opustoszały. A może ktoś zna historię ostatniego mieszkańca ? (Proszę o kontakt)

Najbardziej reprezentacyjnym i znanym budynkiem Kreuzwiese była zachwalana w okolicach z uwagi na dobrą kuchnię i napitki gospoda Kreuzschänke położona przy samej drodze z Mniszkowa do Rędzin, około dwustu metrów za usadowioną w górze po prawej osadą. Zobacz ciekawą archiwalną fotografię gospody.

 


Gospoda Kreuzschänke

Gospoda Kreuzschänke


Dziś miejsca po domostwach znaczą głównie stare, często leżące dramatycznie i nienaturalnie drzewa. Wzniesienia ruin już nie są mocno zaznaczone, największe fragmenty ścian pozostały po wspomnianej gospodzie. Sporo jest jeszcze zachowanych niewielkich piwniczek. Poprzez środek polany na której usadowiona była osada płynie strumyk a wiosną część łąki jest mocno podmokła – w kwietniu królują tu białe łany kwitnącej śnieżycy.


Piwnica pod ruinami domu. Kreuzwiese - Gniewczyce

Piwnica pod ruinami domu. Kreuzwiese – Gniewczyce

 


Kreuzwiese - Hala Krzyżowa

Roślinność podmokłej łąki Kreuzwiese – Hala Krzyżowa

 


Aby trafić na łąkę gdzie znajdziemy pozostałości osady możemy wybrać się z Mniszkowa ( dawna bita droga wiedzie malowniczym i widokowym grzbietem w kierunku Rędzin) lub idąc turystycznym szlakiem z (na) Wołka przechodzimy górnym skrajem owej polany z ruinami. Najlepszą porą na odnalezienie resztek Gniewczyc jest wczesna wiosna lub późna jesień – wtedy gdy bujna zieleń wszystkiego sobą nie zakryje. Ruiny pojedynczych rozrzuconych domostw znajdziemy także wędrując wzdłuż dawnej drogi w kierunku Rędzin.


Gospoda Kreuzschänke


Tu było gospodarstwo


Tutaj mapka Google położenia Kruzwiese


 

Gospoda Kreuzschänke

Gospoda Kreuzschänke


Inne ciekawe miejsca w Rudawach Janowickich

© Jeśli prezentowane fotografie chcą Państwo wykorzystać proszę o kontakt . Zdjęcia i tekst chronione są prawem autorskim.


Memento dla dzika