Jeleniem być. Niełatwe życie  koronowanego króla lasu.

Jeleń szlachetny. fot.Krzysztof Romańczukiewicz
Przyjaciele – jeleń szlachetny. Odgałęzienia poroża jeleni tworzą tzw.wieniec a najwyższe z nich nazywane są koroną.                                                                                                                          fot.Krzysztof Romańczukiewicz

 


 

Rogacz ma nielekko czyli jeleń na rykowisku

 

Kilkanaście kilogramów nosić na głowie od jesieni poprzez zimę do przedwiośnia …. kto spróbuje? Tyle średnio waży w pełni rozwinięte poroże 10-12 letniego jelenia. Cóż, w władza musi ciążyć… Oczywiście władza jest magnesem dla płci przeciwnej  i czyni, iż taki rogacz – byk jest atrakcyjny dla powabnych łani.

Jeleń szlachetny. fot.Krzysztof Romańczukiewicz
Jeleń w czasie rykowiska. Znika w tym czasie ostrożność i płochliwość tych zwierząt – stają się łatwym łupem myśliwych. Karkonosze.                                                                                                                              fot.Krzysztof Romańczukiewicz

Jeleń szlachetny. fot.Krzysztof Romańczukiewicz
Wspaniałe poroże dorosłego byka musi być zauważone przez grupkę łani. Jeleń szlachetny. Karkonosze.                                fot.Krzysztof Romańczukiewicz

 

Nim jednak posiadacz wspaniałego poroża zgarnie pulę w postaci grupki pragnących zajść w ciążę łani – musi się wykazać. Nie tylko imponującym pokrojem, lśniącą płową sierścią i wieńcem na głowie. Musi być odważny, waleczny, zwinny i silny. Myślę, że wygrana w czasie walki byków to także kwestia obranej strategii oraz wyćwiczonej techniki natarcia obrony przy użyciu swego rozgałęzionego oręża. Już młode, kilkuletnie osobniki zapamiętale trenują potyczki gdy tylko im na głowach coś wyrośnie.

Jeleń szlachetny. fot.Krzysztof Romańczukiewicz
Ukryte nieco z boku łanie cierpliwie czekają na wynik walk i zwycięzcę rykowiska. Karkonosze.                                    fot.Krzysztof Romańczukiewicz

Jeleń szlachetny. fot.Krzysztof Romańczukiewicz
Młode samce nawet w okresie przedwiośnia ćwiczą fechtunek – a przy okazji starają się zrzucić poroże.                               fot.Krzysztof Romańczukiewicz

Do prawdziwych walk o samice dochodzi jednak dopiero gdy jeleń- byk poczuje w sobie moc – nabierze ciała, siły i umiejętności – i dojrzeje w nim przeświadczenie, iż może stanąć w szranki z wytrawnymi wojownikami. Samce – zwykle po pierwszych nocnych przymrozkach września – rozpoczynają rykowisko. Ich wieczorne donośne nawoływania niosą się w w górskich dolinach rozległym echem nadając tej porze roku swoistego kolorytu. Podczas jesiennych walk czasem leje się krew, rzadko jednak są ofiary śmiertelne. Zapach buzujących hormonów rykowiska nawet ludzki węch jest w stanie wyczuć na kilkaset metrów. Jelenie tracą wtedy swoje zwykłe zachowania obronne – pochłonięte, wręcz otumanione rytuałem rykowiska stają się łatwym łupem myśliwych.


Posłuchaj nagrania dźwięków rykowiska 

 


Jeleń szlachetny. fot.Krzysztof Romańczukiewicz
Jeleń szlachetny. Grupa młodych samców u schyłku zimy.  fot.Krzysztof Romańczukiewicz

Jeleń szlachetny, jeleń 

(Cervus elaphus)

Waga i wielkość dorosłego byka – 200 -320 kg, wysokość w kłębie do 140 cm
Waga łani – ok.150 kg

Pożywienie: rośliny zielne, liście drzew i krzewów, młode pędy i gałązki drzew, zimą kora, wrzosy, porosty, mchy. Bywa że zjadają rośliny uprawne – buraki, kapustę, zboża czy ziemniaki. 

Długość życia – do ok.20 lat

Ilość snu na dobę – kilkanaście minut

Ciąża – 235 dni

Zrzuty poroża: luty- kwiecień

Byki przez 3-4 tygodnie rykowiska nic nie jedzą, piją jedynie wodę. Tracą w tym czasie 40-60 kg wagi.


Jeleń szlachetny. fot.Krzysztof Romańczukiewicz
Jeleń szlachetny – największa chmara jką widziałem liczyła około 150 osobników. Gdy to stado ruszyło – ziemia zadrżała… Schyłek lata w Górach Stołowych.                                    fot.Krzysztof Romańczukiewicz

Jeleń szlachetny. fot.Krzysztof Romańczukiewicz
Jelenie w czasie zimy i na przedwiośniu tworzą przyjacielskie grupy – osobne chmary samców i osobne samic z młodymi i 2-3 latkami obojga płci. Stado łań i młodzieży obojga płci prowadzi doświadczona samica zwana licówką – tu widoczna przed chmarą, zwrócona frontem do obiektywu. To ona dba o bezpieczeństwo stada. Takie grupy można spotkać zimą oraz na przedwiośniu – później jelenie prowadzą bardziej indywidualny tryb życia.                                                          fot.Krzysztof Romańczukiewicz

Hern pod Trzema Siostrami 

Spotkania sam na sam z tym gatunkiem mogą zapaść głęboko w w pamięć – wciąż żywe mam pewne zdarzenie w Górach Bialskich. Późnym, letnim popołudniem  samotnie szedłem do grupy skał Trzy Siostry – ulubionego miejsca, gdzie często spędzałem noc pod chmurką. Na leśną drogę – nie wiadomo skąd, niemal bezszelestnie, wolno i z niebywałym dostojeństwem wyszedł wspaniały jeleń. Znaleźliśmy się tuż przed sobą – dzieliło nas jakieś dwa-trzy metry. Gdy tak stanęliśmy naprzeciw siebie odwrócił głowę i spojrzał na mnie. Nasze spojrzenia się spotkały… i trwało to dobrą chwilę. Byłem pod ogromnym wrażeniem nikłego dystansu jaki nas dzielił a przede wszystkim zaskoczyła mnie wielkość tego zwierzęcia. Jeleń patrzył na mnie z góry! Jego spojrzenie było niczym z disnejowskiej bajki. Powłóczyste i łagodne, nie brak jednak mu było bystrości i jakby dostojeństwa. Król, prawdziwy władca – niczym mityczny Hern. Staliśmy tak patrząc na siebie – mogłem przyjrzeć się dobrze ogromnemu porożu, które pokryte było delikatnymi włoskami scypułu. Sierść miał gładką, nastawione uszy badawczo łapały mój oddech (który z pewnością wstrzymywałem), ciemne lustro nosa odbijało słoneczne promienie. To było jakby nierealne… W końcu odwrócił głowę i odszedł przed siebie podobnie jak przyszedł – zupełnie bez pośpiechu, bez  trwogi. Stałem czas jakiś po jego odejściu, zastanawiając się czy to spotkanie było rzeczywiste.


Jeleń szlachetny. fot.Krzysztof Romańczukiewicz
Zima to niełatwy czas dla łani z młodymi.                                                                                      fot.Krzysztof Romańczukiewicz

Jeleń szlachetny. fot.Krzysztof Romańczukiewicz
Jeleń szlachetny. Dorosłe byki.                                                 fot.Krzysztof Romańczukiewicz

Publikowane fotografie chronione są prawem autorskim – wykorzystywanie ich bez zgody autora jest naruszeniem prawa